KLASA 7 ODDYCHANIE KOMÓRKOWE

BIOLOGIA- klasa 7

 TEMAT: ODDYCHANIE KOMÓRKOWE 

MATERIAŁY DO TEMATU:

W języku potocznym oddychanie oznacza jedynie wdychanie i wydychanie powietrza. Czynności te – poprawnie nazywane wymianą gazową – polegają na dostarczaniu organizmowi tlenu i usuwaniu z niego dwutlenku węgla. Czym w takim razie jest oddychanie?

ODDYCHANIE KOMÓRKOWE 

Oddychanie jest procesem warunkującym życie, pozwala bowiem organizmom korzystać z energii zawartej w pokarmie. Wszystkie istoty potrzebują energii do wykonywania czynności życiowych – dzięki niej mogą się poruszać i odżywiać, wydalać, reagować na bodźce, prowadzić procesy biochemiczne w komórkach, rozmnażać się i rosnąć. Ptaki i ssaki potrzebują energii również po to, żeby utrzymywać stałą temperaturę ciała, niezależną od temperatury otoczenia. Związki organiczne zawierają energię chemiczną, dlatego są pokarmem organizmów. Uwalnianie energii z pokarmu odbywa się w każdej żywej komórce i jest nazywane oddychaniem komórkowym. W komórkach organizmów jądrowych proces ten zachodzi w mitochondriach – strukturach, których funkcję można porównać z działaniem elektrowni. Zawierają one enzymy zdolne do przeprowadzania tego procesu. Związkiem organicznym będącym źródłem energii jest cukier – glukoza. Kiedy w organizmie zabraknie glukozy, wówczas są rozkładane substancje zapasowe, głównie inne cukry i tłuszcze, gdy zaś i te rezerwy się wyczerpią, wtedy zostają rozłożone nawet białka. Wykorzystanie białek jako „paliwa” jest skutkiem długotrwałego głodu i na przykład u zwierząt prowadzi do zaniku mięśni. W procesie oddychania energia chemiczna jest przetwarzana. Znaczna jej część zostaje rozproszona w formie ciepła, reszta zaś jest zmagazynowana w cząsteczkach związku chemicznego nazywanego ATP. Może on być transportowany po całej komórce i następnie wykorzystywany tam, gdzie wystąpi zapotrzebowanie na energię. W komórce energia jest uwalniana z pokarmu w obecności tlenu lub bez jego udziału, dlatego wyróżnia się dwa sposoby oddychania komórkowego: oddychanie tlenowe i oddychanie beztlenowe. Tlenowo oddychają rośliny i zwierzęta (oprócz pasożytów jelitowych), a także większość mikroorganizmów i grzybów. Produktami tego procesu są dwutlenek węgla i woda – proste związki chemiczne ubogie w energię. 

ODDYCHANIE BEZTLENOWE

 Oddychanie beztlenowe jest głównym źródłem energii dla organizmów żyjących w środowiskach, w których brakuje tlenu lub jest go niewiele. W taki sposób oddychają niektóre bakterie, grzyby i pasożyty jelitowe, czasem również komórki mięśniowe. Oddychanie beztlenowe zachodzi w cytoplazmie i jest nazywane fermentacją. Najbardziej znana jest przeprowadzana przez drożdże fermentacja alkoholowa. W jej wyniku zachodzi rozkładu cukru na alkohol etylowy i dwutlenek węgla, a także uzyskiwana jest energia. W warunkach niedostatecznego dostępu tlenu w komórkach mięśni zachodzi fermentacja mlekowa. Taką fermentację prowadzą również bakterie występujące w mleku i niektóre bakterie żyjące w układzie pokarmowym człowieka. W procesie tym energia powstaje wskutek przemiany glukozy w kwas mlekowy. Komórki, w których przebiega oddychanie beztlenowe, uzyskują znacznie mniej energii niż komórki oddychające tlenowo, ponieważ produkty fermentacji zawierają jej jeszcze całkiem sporo. Przy wystarczającym dostępie tlenu zarówno drożdże, jak i komórki mięśniowe mogą oddychać tlenowo.

 MATERIAŁY DO TEMATU ZNAJDZIESZ: 

Podręcznik https://epodreczniki.pl/a/oddychanie/D1BvWZlaa 

https://biologiazpaniainez.blogspot.com/2020/03/gra-edukacyjna-w-rytmie-serduszek.html 

ZADANIA DO WYKONANIA: 

Zadanie 1. Wykonaj tabelę w której porównasz oddychanie tlenowe i beztlenowe. Uwzględnij substraty, produkty, ilość wytworzonej energii, miejsce przebiegu. 

DLA CHĘTNYCH

 Obserwacja 1 

Obserwowanie wytwarzania dwutlenku węgla przez drożdże.

 Co będzie potrzebne

  mała grudka drożdży (1/2 łyżeczki do herbaty), 

 1 łyżka cukru, 

 letnia woda,

  mała butelka szklana lub plastikowa,

  balonik, 

 kubek, 

 świeczka. 

Instrukcja 

1. Rozprowadź drożdże w niewielkiej ilości wody z cukrem. 

2. Mieszaninę wlej do butelki i naciągnij na szyjkę butelki balon pozbawiony powietrza. 

3. Tak wykonany zestaw doświadczalny ustaw w ciepłym miejscu. 

4. Po upływie około godziny zdejmij balon z szyjki butelki i szybko wyciśnij jego zawartość do kubka. 

5. „Wylej” zawartość kubka na płomień świeczki.